De bascule.

bascule1In ons archief staat een bascule. Hij is blauw geschilderd en er hangt een kaartje aan met het jaar 1870. Informatie over de herkomst was er niet. Ik ben te rade gegaan bij een oud-bestuurslid, dhr. T.G. Ganzeveld om meer te weten te komen. Hij heeft contact gezocht met de heer K.Woldhuis (ook oud-bestuurslid) en deze wist te vertellen dat de bascule afkomstig is van Arnold van Heuveln, vroeger woonachtig aan de Stadsweg 18, waar nu Eric Raad en Annuschka de Smidt wonen. Toen Arnold naar Loppersum verhuisde heeft hij hem aan de Stichting Historie geschonken en omdat de bascule er nogal verwaarloosd uitzag heeft dhr. Woldhuis hem geschilderd.

Een bascule is een weegschaal waarmee op boerderijen agrarische producten werden afgewogen, o.a. graan en aardappels. Ook een molenaar woog op deze manier de zakken met meel. Het weegmechanisme bestaat uit een balans met een vertraging. Dit wil zeggen dat wanneer de bascule in evenwicht is, de te wegen goederen aan de ene kant 10 keer zo zwaar zijn als de geplaatste gewichten aan de andere kant. Wilde men zakken aardappelen van 50 kg dan zette men een gewicht van 5 kg aan de ene kant en vulde vervolgens de zak tot het evenwicht bereikt was.

Bij een bascule waren verschillende gewichten: o.a. 5 kg, 2 kg, 1 kg en 500 gram. Zo konden er diverse combinaties gemaakt worden. Wie geïnteresseerd is in het technische aspect van het weegmechanisme raad ik aan even op Wikipedia te kijken. Daar wordt het met illustraties duidelijk uiteengezet.

Bij ons op de boerderij hadden we vroeger ook een bascule. In onze jeugd mochten mijn zusje en ik ook wel eens even “op beskuul” want een personenweegschaal hadden we niet. We vonden het erg interessant papa bezig te zien met de gewichten.

In de jaren '70 en '80 werd er op scholen ieder jaar een floralia/bazar gehouden. Op de school waar ik werkte, kon men naast het gebruikelijke touwtje trekken, ballen gooien, het rad van avontuur enz., ook een keer raden wat het totale gewicht van het onderwijzend personeel was. We werden deze avond eens met heel andere ogen bekeken..........ha.ha. Na afloop van de festiviteiten moesten we met elkaar op de bascule. Vervolgens ging mijn vader met de gewichten aan het werk. Dat viel niet mee weet ik nog. Hij kreeg al snel “hulp” van diverse aanwezigen maar of het daar nu gemakkelijker van werd? Al met al was het een prachtige vertoning.

Tegenwoordig gaat het wegen digitaal en is de bascule bijna een bezienswaardigheid geworden. Bij ons in de gang staat een opgeknapt exemplaar. Laatst vroeg iemand: “Wat is dat eigenlijk voor een ding?” Een extra reden om dit stukje te schrijven.

Elly Mooibroek.